‘Teşvikler bölgeler arası eşitsizliği gideremedi’

‘Teşvikler bölgeler arası eşitsizliği gideremedi’

Teşvikler ve kamudan kaynak aktarımına karşın bölgeler arasındaki farklılığın giderilemediği belirtiliyor

TMMOB Makina Mühendisleri Odası’nın (MMO) “Geçmişten Geleceğe Sanayileşme, Planlama ve Kalkınma” başlıklı Sanayi Kongresi’nde konuşan Hazine Müsteşarlığı Teşvik Uygulama Genel Müdürlüğü Tarım ve Tarımsal Sanayi Daire Başkanı Mehmet Yurdal Şahin, bölgeler arasındaki farklılğın giderilmesini amaçlayan teşviklerin amacına ulaşmadığını söyledi.

MMO’nun Sanayi Kongresi dün yapılan oturumların ardından sona ererken, “Türkiye’nin Planlı Kalkınma Deneyimi ve Alternatifler” başlıklı oturumda çarpıcı sunumlar yapıldı.

ODTÜ İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oktar Türel, “Türkiye’de Sanayileşme ve Kalkınma Planları Dönemsel Uygulamaları” başlıklı sunumunda, Türkiye’de sanayi politikalarının “planlı dönem”den bu yana zaman içindeki dönüşümünü anlattı.

1960-1970’li yıllarda sanayi politikalarının seçici olan ve olmayan, alana özgü olan ve olmayan karşılıklılık ilkesine dayanmayan, dolayısıyla performans ölçütlerini zorlamayan tedbirlerden oluştuğunu, 1980’den sonra ise seçicilikten uzaklaşma ve alana özgülüğe yönelmeye dikkat çeken Türel, 80 sonrasindaki daha çarpıcı bir değişmenin ise 1960-70’li yılları karakterize eden uluslararası ticaret ve sanayi politikaları birlikteliğinin kopması olduğunu söyledi. Uluslararası ekonomik ortamın, neoliberal görüşler doğrultusunda belirlendiğini, AB ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ile yapılan anlaşmaların uluslararası ticaret ve sanayi politikaları birlikteliğini kopardığını kaydeden Türel, “uluslararası alanda manevra alanı önemli ölçüde daralmıştır” dedi.

Hazine Müsteşarlığı Teşvik Uygulama Genel Müdürlüğü Tarım ve Tarımsal Sanayi Daire Başkanı Mehmet Yurdal Şahin de “Türkiye’de Yatırım Teşvikleri ve Uygulama Sonuçları” başlıklı sunumunda, cumhuriyetin başından bu yana uygulanan teşvik politikalarını ve sonuçlarını anlattı. Teşviklerin amacının ekonomik ve sosyal olduğunu, ekonomik amaçların istikrar ve büyüme olurken, sosyal amaçlar arasında işsizliğin, göçün önlenmesi, doğal afet ve olağanüstü koşul ve sosyal altyapının bulunduğunu belirten Şahin, 1980’lerde sektörel ve bölgesel öncelikli yatırımlara kaynak tahsisi imkanı sağlayan mevzuatın uygulandığını, 1986’dan itibaren yatırım teşvik tedbirlerine hibe şeklinde nakdi desteklerin girdiğini, bunun da yatırımlarda ciddi artışları getirdiğini söyledi. 1990’lardan itibaren kamudaki kaynak sıkıntısının, bütçeden yatırımları teşvik için ayrılan payın yetersiz kalmasını getirdiğini belirten Şahin, 1995’lerden itibaren teşviklerde vergi muafiyeti ve istisnaların devreye sokulduğunu, kredi sistemlerinin kaldırıldığını söyledi.

Çok ciddi kaynak aktarımlarına rağmen birçok bölge ve illerde ilerleme kaydedilemediğini, buralarda milli gelirin 1500 doların altında kaldığını belirten Şahin, ilerleme olmayan bölgelerde Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin başta geldiğini söyledi. Teşviklerde amacın bölgeler arası farklılığı azaltmak iken, bu amaca çok da ulaşılamadığını kaydeden Şahin, sorunun sadece teşviklerle, devlet yardımı ile olmayacağını savundu.

‘Çiftçi artık taşeronlaştırıldı’
“Türkiye’de Sanayileşme Politikalarının Tarıma Etkisi”ni anlatan Üretici Konfederasyonu temsilcisi Abdullah Aysu, 1923’den bu yana tarımın sanayiye itkisi ve bugün bitirilmeye çalışılan tarımsal KİT’lerin durumunu anlattı. Şeker’in Türkiye’ye medeniyet getirdiğini, ülkenin kültürünü değiştirdiğini, şeker fabrikalarının kurulması ile düzenli bahçelere geçildiğini belirten Aysu, şeker fabrikalarının salonlarında tiyatro ve sinema gösterileri ile kültürel alana da katkı verildiğini söyledi.

Şeker Yasası ile özel sektöre yer açıldığını, mısıra dayalı nişasta bazlı şeker üretilerek hem şeker pancarı üreticisinin bitirildiğini hem de ülkenin mısır ithalatı ile dışa bağımlı hale getirildiğini anlatan Aysu, Tekel, SEK, Yem Fabrikaları, EBK gibi tarımsal KİT’lerin akıbetinin, tarım ve hayvancılığın da bitmesini getirdiğini söyledi. (Ankara/EVRENSEL)

Evrensel / 16.12.2007