RACİ BADEMLİ İYİ UYGULAMALAR YARIŞMASI SONUÇLANDI

TMMOB Şehir Plancıları Odası, "TMMOB Şehir Plancıları Odası Raci Bademli İyi Uygulamalar Ödülü" adı altında kentsel planlama/tasarım, bölgesel kalkınma ve şehircilik konularında sorun çözmeye yönelik başarılı plan ve projeler ile uygulamalara ilişkin değerlendirme ve …

ödüllendirme amaçlı bir yarışma düzenlemektedir. Raci Bademli İyi Uygulamalar yarışması kapsamında, son teslim tarihi olan 05.10.2007 tarihine kadar teslim alınan 5 adet proje üzerinden 20.10.2007 tarihinde Şehir Plancıları Odası‘nda toplanan Değerlendirme-Jüri Kurulu aşağıdaki konuları karara bağlamıştır;

1. Toplantı katılım tutanağında da saptandığı üzere, yarışma şartnamesinde belirtilen 11 jüri üyesinden Tamer Gök, Baykan Günay ve Yaser Gündüz‘ün mazeretleri nedeniyle katılamadıkları toplantıya Murat Balamir, Ömer Kıral, Semahat Özdemir, Remzi Sönmez, Ruşen Keleş, Gülten Kubin, Funda Erkal ve Nevzat Can katılmışlardır.

2. Jüri öncelikle 8 asıl üye ile değerlendirme yapma yeterliliği olduğunu saptayarak hazır çoğunluk ile değerlendirmeye geçilmesini karara bağlamış ve Jüri Başkanlığına oybirliği ile Prof.Dr.Murat Balamir seçilmiştir.

3. Öncelikle teslim alınan projelerin usul ve şekli şartları açısından Yarışma Şartnamesi gereklerini sağlayıp sağlamadığı konusu incelenmiştir. İnceleme sonucunda; İkitelli (Ayazma Ve Tepeüstü Bölgeleri) – Halkalı Kentsel Yenileme (Gecekondu Dönüşüm) Projesi, Tuz Gölü Yönetim Planı Projesi, Erzincan-Çarşı Mahallesi Kentsel Yenileme Projesi, Antalya Büyükşehir Belediyesi Yetki Alanının Ekolojik Arazi Yönetim Planı, Gümüşhane Kent Atölyeleri Projesi Yarışma Şartnamesi‘nin ölçüt ve biçim şartlarına uygun olduğu tespit edilmiştir.

4. Jüriye sunulan 5 projenin dokümanlarının jüri üyeleri tarafından incelenmesine geçilmiş ve belirlenen süre içinde dokümanlar incelenmiş, ayrıca Tuz Gölü Yönetim Planı Projesi kapsamında gönderilen belgesel nitelikli yapım (video) jüri üyeleri tarafından izlenmiştir.  

5. Jüri, projelerin değerlendirilmesi ile ilgili yöntemi tartışmıştır. Jüri üyelerinin ilk etapta bireysel olarak projeleri değerlendirmesine, olumlu ve olumsuz yönlerin paylaşılması ve ortak noktaların belirtilmesine karar vermiştir. İkinci etapta Jüri Başkanı karşılıklı bilgi alışverişi, tartışma amaçlı sorular ve tespitler üzerinden Kurul üyelerine sunulan projeler hakkında kesin değerlendirmelerini ve ödül önerilerini açıklamaları yöntemi uygun görülmüştür.

6. Jüri tarafından yapılan değerlendirmelerin jüri raporunda ifade edilmesi karara bağlanmış ve projeler üzerinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir;

İKİTELLİ (AYAZMA VE TEPEÜSTÜ BÖLGELERİ) – HALKALI KENTSEL YENİLEME (GECEKONDU DÖNÜŞÜM) PROJESİ,: BaşbakanlıkToplu Konut İdaresi ve Küçükçekmece Belediyesi tarafından hazırlanan ve Küçükçekmece Belediyesi tarafından gönderilen Proje ile ilgili alansal analizler, özet rapor ve projeye ilişkin görsel paftalar jüri üyeleri tarafından incelenerek değerlendirilmiştir. Proje ile her türlü fiziksel ve sosyal altyapıdan yoksun olan Ayazma ve Tepeüstü gecekondu bölgelerinde yaşayan halkın; sosyal ve teknik açıdan tamamlanmış çevrelerde yaşamalarının sağlanması, sosyo-ekonomik yapının iyileştirilerek sağlıklı ve güvenlikli yaşam çevrelerinin yaratılması, gecekondu örüntüsünün temizlenmesini amaçlamaktadır.Jüri Heyeti değerlendirmeleri sonucunda;

  • Dönüşüm sonucu oluşan fiziksel çevrenin çevre özellikleri ve tasarım düzeyi ile yeterli nitelikte olmaması, yeni oluşturulan yaşam çevresinin bir örnek model kimliği oluşturamaması,
  • Kentsel Dönüşüm projesi kapsamında yeni oluşturulan fiziksel çevrenin mekansal nitelik ve yaşam çevresi bağlamında, olumlu olmayan fiziki koşullar içermesi,
  • Üst ölçekli planlar, kent bütünü veya yakın çevre ölçeğinde fiziksel, sosyal ve kültürel ilişkilerin yeterli ölçüde kurulup kurulmadığına ilişkin bilgi vermemesi, projenin bütüncül değil parçacı-noktasal bir yaklaşımla ele alınması,
  • Alanda yaşayan kiracıları projeye dahil edemeyen bir politika göstermesi
  • Dönüşümle ortaya çıkan rantın paylaşımı, toplumsal eşitlik, yerel ekonomik kalkınma, nitelikli mekan yaratma ve yenilikçilik açılarından, kentsel dönüşüm için meslek alanına ve topluma örnek olabilecek düzeyde görülmemesi
  • Sosyal ve ekonomik yapının iyileştirilmesine yönelik bir program uygulama çabalarına karşılık, bu programın içerik ve kapsam açısından yeterli olmaması ve fiziksel dönüşüm ile bütünleşme sağlayacak şekilde ele alınmaması,
  • Boşaltılan alanın nasıl değerlendirileceğine ilişkin bilgi içermemesi

vb. nedenlerle proje olumsuz bulunmuş; buna karşın yetersiz olmakla birlikte bir sosyal program içermesi, olumlu olarak değerlendirilmiştir.

TUZ GÖLÜ YÖNETİM PLANI PROJESİ: WWF-TÜRKİYE (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) tarafından hazırlanan ve gönderilen Proje ile ilgili alansal yönetim planı projesi raporu, havza su kullanımı analiz raporu, özet rapor, projeyi tanıtan belgesel nitelikli yapım jüri üyeleri tarafından incelenerek değerlendirilmiştir. Proje günümüzde de devam etmekte olan salma su kullanımı, atık suların arıtılmaması gibi etkenlerin havza genelinde meydana getirdiği su ve değerli toprak kaybını engellemeyi hedefleyen pilot projeler gerçekleştirmiştir; uzun vadede damla sulama sistemlerinin yaygınlaşmasını ve yanlış sulama politikaları sonucu oluşan kayıpların engellenmesini amaçlamaktadır.Jüri Heyeti değerlendirmeleri sonucunda;

  • Doğal Hayatı Koruma Vakfı‘nın sorunları doğru tespit ederek konuyla ilgili aktörleri bir araya getirmesi, potansiyel ve riskleri belirleyerek eyleme geçmesi,
  • Proje kapsamında, aktörler arası bir mutabakat planının kabul edilmesi, ayrıca kamu kurumları ile protokol imzalanması,
  • Yapılan analizlerin ve sunulan çözümlerin havza bütününde ele alınması,
  • Sürecin katılımlı olması,
  • Uzun vadede çok yönlü olumlu etki ve sonuçlar yaratabilecek olması,
  • Aynı konudaki projelere yol gösterici olabileceği,

gibi özellikleri açısından proje olumlu bulunmuş; ancak sonuçlarının istenilen ölçüde somutlaştırılmasında eksikler görüldüğü, kurumların yönlendirilmesi kapasiteleri açısından somutlaşamadığı, kentsel atık ile yerleşmeler noktasında sorunların ortaya konulmasına karşın çözüm önerilerinin getirilmediği, daha önce bu bölgede gerçekleştirilen ulusal ve uluslararası çalışmalara referans verilmemesi, projenin olumsuz yönleri olarak değerlendirilmiştir.

ERZİNCAN-ÇARŞI MAHALLESİ KENTSEL YENİLEME PROJESİ: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen Proje, Toplu Konut İdaresi ve Erzincan Belediyesi işbirliği ile geliştirilen ve uygulanan Erzincan-Çarşı Mahallesi Kentsel Yenileme Projesidir. Erzincan İli Merkez İlçe Çarşı Mahallesindeki gecekonduların yıkılarak,  hak sahiplerinin kentin bir başka bölgesinde yapılan konutlara taşınmasını içeren kentsel yenileme projesinin hedefi, kent merkezinde çöküntü ve kaçak yapı alanının kente yeniden kazandırılması olarak ifade edilmektedir. Proje kapsamında projenin açıklama raporu ve özet raporu ile paftalar Jüri Heyeti tarafından incelenerek değerlendirilmeye alınmıştır.Jüri Heyeti değerlendirmeleri sonucunda;

  • Proje kapsamında bir üst ölçek plan ve kent bütünü ile kurulması gereken ilişkilerin belirsiz olması, 
  • Projenin alan itibariyle sadece fiziksel bir dönüşüm içermesi, sosyal ve ekonomik boyutlarda ve örgütlenme konularında yenilikçi ve katılımcı bir öneri getirmemesi; bu bağlamda
  • alanda ikamet etmekte olan mülk sahiplerinin proje alanı dışındaki konut alanına taşınmasına ilişkin sürece katılmaması,
  • alanda bulunan kiracıların taleplerine yönelik politikalar üretilmemesi,
  • Projenin mekansal açıdan çeşitliliğe ve zenginliğe sahip olmaması,
  • Dönüşümle ortaya çıkan rantın paylaşımı, toplumsal eşitlik, yerel ekonomik kalkınma, nitelikli mekan yaratma ve yenilikçilik açılarından, kentsel dönüşüm için meslek alanına ve topluma örnek olabilecek düzeyde görülmemesi

Projenin olumsuz olarak değerlendirilmesinin temel gerekçelerini oluşturmuştur.

ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ YETKİ ALANININ EKOLOJİK ARAZİ YÖNETİM PLANI: Projenin açıklama raporunda; yaklaşık 138.000 hektarlık genişliğe sahip Antalya Büyükşehir Belediyesi yetki alanının gerek kentsel gerekse kırsal mekanlarının ekolojik esaslara dayalı olarak ve sürdürülebilirlik ilkesi çerçevesinde kullanımının sağlanmasının amaçlandığı, bu amaca ulaşmak için bilimsel ve teknik yaklaşımlardan taviz vermeden plan hazırlama ve geniş halk kitleleri tarafından kabul edilebilir ve yerel yönetimlerce de kullanılabilir bir temel altlık oluşturulması hedeflendiği belirtilmektedir. Proje, Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından gönderilmiştir. Proje ile ilgili açıklama ve özet raporu Jüri üyeleri tarafından incelenerek değerlendirilmiştir.Jüri Heyeti değerlendirmeleri sonucunda;

  • Projenin bir ‘plan‘ olarak tanımlanmakla birlikte, planlama sürecinde katkı sağlayan bir örnek araştırma çalışması olduğu anlaşılmış, bu tür bir önerinin de yarışma hedefleri açısından yerinde olduğu ve değerlendirilebileceği görüşüne varılmıştır.

Yapılan değerlendirmede:

  • Araştırmanın "Ekolojik Arazi Yönetim Planı" olarak adlandırılmasına ve bu yönde rapor hazırlanmasına karşın, bir Yönetim planı niteliğinin bulunmaması plan kararlarına altlık oluşturan analizleri kapsaması
  • Ekolojik plan kapsamı, ekoloji tanımı içerisinde (yurt dışı örneklerde izlendiği gibi) kimi yaklaşım ve analizleri içermemesi
  • Ekoloji tanımının gerektirdiği analizleri ve bilimsel-teknik değerlendirmeleri yeterince içermemesi
  • Yapılan sınıflandırma ve kavramlaştırmanın bilimsel açıdan değerlendirilmesindeki sorunlar ve tanımının yapılmasında eksiklikler bulunması

açısından çalışma olumsuz bulunmuş ancak;

  • Doğal kaynakların bir sentezini içermesi
  • Planlamada doğal eşiklerin belirlenmesi ve plan kararlarının oluşturulması aşamasında önemli bir veri oluşturarak, planlama sürecine olumlu katkı sağlaması,

önerinin olumlu tarafları olarak değerlendirilmiştir.

GÜMÜŞHANE KENT ATÖLYELERİ PROJESİ: ÇEKÜL Vakfı tarafından Türkiye gündemine getirilen "Barışan Kentler" başlığı kapsamında geliştirilen ve Gümüşhane Stratejik Proje Ortaklığı tarafından uygulanmasına geçilen "Kent Atölyeleri" projesi ile ilgili açıklama raporu, özet rapor ve paftalar jüri üyeleri tarafından incelenerek değerlendirilmiştir. Proje, yerel projelerde istihdam edilmek üzere nitelikli iş gücü oluşturmak isteyen kişileri deneyimli zanaatçılar ile bir araya getirerek, sürdürülebilir ve nitelikli bir işgücü kaynağı geliştirilmesini amaçlamaktadır. Jüri Heyeti değerlendirmeleri sonucunda;

  • Kentlerimizde planlamanın önemli bir uğraş alanı olan tarihi dokunun korunmasında, iyi planlama kadar iyi uygulamanın da çok önemli olması nedeniyle, yapı ölçeğindeki uygulamaların daha özgün, nitelikli ve bilinçli yapılmasına katkı sağlayacak olması, 
  • Yeni istihdam olanakları, hünerli ve uzmanlaşmış işgücü yaratması,
  • Sadece yapı ile ilişkili kalmayarak, sanatsal ve diğer geleneksel ürünlerin de sürdürülmesini teşvik edebilecek bir yapıya sahip olması
  • Taraflar arası eşgüdüm, birlikte iş yapma, kültür ve bilinç geliştirmeye hizmet etmesi
  • Geleneksel zanaatların yaşatılması, geliştirilmesi ve geleneksel üretimin teşvik edilmesiyle, kentlerde kültürel birikimin sürekliliğini sağlaması
  • Kültürel dokunun korunmasına örnek teşkil etmesi

açılarından proje başarılı bulunmuştur.

7. Bu saptamalar üzerinden yapılan değerlendirmede;

Bu değerlendirmeler sonucunda; Gümüşhane Kent Atölyeleri Projesi  "İYİ UYGULAMA" Ödülü, Tuz Gölü Yönetim Planı Projesi ise "ÖZENDİRME" Ödülü verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 21.10.2007