Kültür balıkçıları ve orkinos çiftlikleri

Ahmet YAZICIOĞLU
Sadece çevreciler ve yazlıkçılar değil, yasalara uygun üretim yapan kültür balıkçıları nasıl çıldırmasınlar?
Şu işe bakın ki Türkiye'deki dört 'Orkinos Çiftliği'nin dördü de turistik Çeşme'de!
Kültür balıkçılarına takanlar, bu çiftlikleri görsünler.
Kültür balıkçılığı yapanlar yavruları doğadan toplamıyor, ya kendileri üretiyor ya da üretenlerden satın alıyorlar. Bu yavrular karadaki özel havuzlarda, ameliyathane kadar temiz yerlerde son derece yorucu ve teknik bir çalışmayla iki santime kadar büyütüldükten sonra açıktaki kafeslere alınıyorlar.
Ya orkinoslar nasıl üretiliyorlar?
Üretilmiyorlar ki, doğadan toplanıyorlar.
"Nasıl yani?" dediğinizi duyar gibi oluyorum. Kıbrıs, Malta, Cezayir, Tunus, Libya açıklarından, kısacası Akdeniz'den yakalanarak Çeşme'ye getiriliyorlar.
– Bu orkinoslar yakalandıklarında kaç gram?
– Ne gramı? Ağırlıkları 50 kilodan başlıyor, 600 kiloya kadar çıkıyor! Ağlarla yakalanarak, denizden hiç çıkarılmadan yüzen kafeslere alınıyor ve o kafesler römorklarla çekile çekile 25-30 günde Çeşme'nin Ildırı ile Gerence koylarına getiriliyorlar. Amaç Çeşme'de orkinosları büyütmekten ziyade etini yağlandırmak. Bunun için de ithal edilen yaş ve yağlı yemler kullanılıyor.

BALIK AZMANI
Denizde her biri koskoca bir sığır ya da su aygırı kadar ağır orkinosların yarattıkları kirlilik, tamamen kuru yemle beslenen ve en fazla 300-400 grama kadar büyütülen çipura-levrek gibi kültür balıklarının kirliliğiyle bir olabilir mi? Orkinosların dışkıları bile apayrı bir sorun. Kaldı ki hasat anında kurşunlanarak öldürülüyor ve körfezi kan gölüne çeviriyorlar.
Kültür balıkçıları, Akdeniz'de pek çok ülkenin orkinos çiftliğine izin vermediğine, avlanma kotalarını da Türklere sattıklarına dikkat çekiyor. Oldukça yoğun kültür balıkçılığı yaptıkları halde, orkinos çiftliğinden uzak duran yalnızca Akdeniz ülkeleri mi?
Hatırlayın, yıllar önce de Çanakkale Ayvacık halkı, sahillerine orkinos çiftliği kurulmak istenmesine şiddetle karşı çıkmış ve bu teşebbüsü önlemişlerdi. Antalya Gazipaşa'da faaliyete geçen orkinos çiftliği ise arzulanan randıman alınamadığı için kapanmıştı.
– Orkinos çiftliklerinin Çeşme'den uzaklaştırılmaları, Ildırı ve Gerence'nin kurtarılmaları şarttır.

İZMİRLİ DEĞİL
İstanbullu ve Çanakkaleli kişilere ait dört orkinos çiftliği hiç değilse en kısa sürede Çeşme'den Karaburun açıklarına, Küçükbahçe'nin güney ve kuzeyine çıkarılmalıdır.
Bunları tek tek anlatan Çeşmeli kültür balıkçıları, deniz yüzeyi kiralarının da orkinos çiftlikleri yüzünden arttığını savunuyor.
– Her biri 900'er ton üretim kapasiteli orkinos çiftlikleri, Japonya'ya orkinosun kilosunu 25-30 dolardan satıyorlar. Denizi kirletenler de, parayı kaldıranlar da onlar. Çeşme'de orkinos çiftliği istemiyoruz!
300 gramlık bir levrek ve çipurayı yetiştirebilmek için yaz-kış demeden tam 18 ay emek harcayan kültür balıkçıları bir yanda, 300 kiloluk orkinosu bile küçük bulan çiftlik sahipleri öte yanda.
Çevre ve Orman Bakanlığı da Türkiye'nin ilk ve tek sakin şehri Seferihisar'ın güzelim Sığacık körfezine orkinos çiftliği kurulmasına izin veriyor! Çeşme'deki dört orkinos çiftliği yetmedi, beşincisi Sığacık'a…
Rahmetli Aziz Nesin hayatta olsaydı üç ciltlik güldürü yazardı buna.

Kaynak: Yeni Asır – 02.09.2010