Kentsel dönüşüm her soruna çözüm mü?

Satır Arası / Deniz Sipahi – Milliyet Ege – 28.03.2007{nomultithumb}

Kentsel dönüşümle ilgili yazıma birçok çevreden tepkiler geldi. İzmir’in yeniden imarında çok dikkatli olmalı; geçmişte yapılan hataları yapmamalıyız. TMMOB Mimarlar Odası’nın dönüşüm alanlarıyla ilgili bir raporu var.
Özetle şunlar söyleniyor.
* * *
1. İmar suçları aklanıyor: Kentsel alanlardaki mevcut yapıların yasal olup olmadıklarına bakılmaksızın; yasalar karşısında suç unsuru oluşturup oluşturmadıkları önemsenmeden, kentsel yenileme ya da dönüşüm sürecinde bunların tümünün ''imar ve tapu hakkı elde etmiş'' sayılmaları, tasarının ''imar affı'' anlamına gelmesinin ötesinde, hukuk devleti anlayışında ciddi tartışmalar yaratacak bir yaklaşımdır.
2. Kamusal denetim kalkıyor: Uygulamaların gecikmeden gerçekleşmesi adına, koruma kurulları, yetkili diğer organlar, kamu denetiminden sorumlu kurumlar ve bunlarla ilgili yasaların işlevsiz kılınarak, imar alanında adeta yasalarüstü bir keyfiliği başlatabilecek denetimsizliğin öngörülmesi de Anayasal sorumlulukların gereğini yerine getirmeye engel oluşturacak düzeydedir.
3. Yetkilerin keyfi kullanımına olanak sağlanıyor: Bu denetimsiz ortam içinde, bir çok belediyenin gerek ekipman olarak, gerek konumları açısından asla tek başlarına yeterli olamayacakları ve mülkiyet haklarından yapılaşma oranlarının tespitine kadar imar alanındaki en hassas konularda tam bir karar özgürlüğüne bağlı yetkilendirilmeleri de kentleşme dengelerinde yeni ve giderilmez sorunlar yaratabilecektir.
* * *
4. Bilime ve kamu yararına aykırı kullanım kararları artıyor: Ülkemiz kentleşmesinde öncelikli sorunlar arasında bulunan, imar yetkilerinin bilime ve kamu yararına aykırı dengesiz kullanımını gidermek yerine, bu olumsuz süreci daha da hızlandırıp plansızlığı yaygınlaştırabilecek bu yaklaşımın, sadece bu tasarıda değil, imar ve yerleşimlerle ilgili tüm düzenlemelerde artık kesin olarak terk edilmesi gerekmektedir.
5. Yerel demokrasi adına çıkarlar kollanıyor: Başta sitler, ormanlar, havzalar ve bunların mücaviri alanlar olmak üzere, toplum ve gelecek kuşaklar adına korunmaları gereken ve bu yükümlülüğün de merkezi yönetim denetiminde yaşama geçirilmesi zorunlu alanlarda bile tasarıyla sağlanan imar serbestliği, yerel demokrasi adına ulusal zenginliklerin dar çevrelerdeki siyasetler ve çıkarlar elinde daha da tahribatına neden olabilecektir.
6. Kentsel dönüşüm her soruna çözüm olarak sunuluyor: Kentsel alanlarda yeni düzenlemelere ilişkin kamu müdahaleleri ancak kamu yararı için gerçekleştirilmelidir. Söz konusu tasarı ise uygulama gerekçeleri ve öncelikli alanlar konusunda bile herhangi bir tanımlama ya da yönlendirmeye gitmeden; kentsel dönüşümün her yerde, her zaman ve her türlü amaçla yaşama geçirilmesini sağlayacak geniş kapsamlı yetkilendirmeler içermektedir.
* * *
Mimarlar Odası’nın bu raporunda katılmadığım bazı ayrıntılar da yok değil.
Ancak özetlediğim çalışma birçok kişi ve kurumun kaygılarını da dile getiriyor.
Kentsel dönüşüm geceden sabaha yapılmış, siyasilerin oy uğruna affettikleri gecekonduların yıkılarak yerine modern binalar yapmaksa dünyadaki uygulamalarıyla ters düştüğünü söylemeliyim.
Türkiye’nin ve İzmirlilerin beklentisi asla böyle bir değişim değildir.
dsipahi@milliyet.com.tr