KARADENİZ’İN KALBİNE İNEN ASFALTTAN HANÇER: KARADENİZ SAHİL YOLU

  

Yapımına 20 yıl önce 1987'de başlanan ve o günden bu yana başta Karadeniz insanı ve çevreciler olmak üzere çeşitli kesimlerin tepkisine neden olan Karadeniz Sahil Yolu'nda sona gelindi. Açılan çok sayıda davaya rağmen yapımına devam edilen Karadeniz Sahil Yolu, bugün Başbakan Erdoğan'ın katılacağı törenle ulaşıma açılacak.

Bayındırlık ve İskan Bakanı Binali Yıldı-rım'ın, "namus belası" ve "akılsız proje" olarak nitelendirdiği, Ulaştırma Bakanı Faruk Özak'ın "sellerde etken" itirafıyla hatalı bulduğu, Çevre ve Orman Bakanı Osman Pe-pe'nin yapan müteahhitler için "Elleri kırılsın" dediği Karadeniz Sahil Yolu, Ordu'da açılıyor. Açılışın ardından Karadeniz sahillerini otobüsle dolaşarak Artvin'e gitmeyi planlayan Başbakan Erdoğan'ı yol boyunca ellerinde "Kayadeniz'e Hoş geldiniz" pankartı taşıyan çevreciler karşılayacak.

4,2 milyar dolara mal olan 542 kilometrelik Sahil Yolu'nda, 27 kilometre uzunluğunda 263 köprü, 41 kilometre uzunluğunda 12 tek tüp tünel, 18.5 kilometre uzunluğunda 20 çift tüp tünel yer alıyor. Karadeniz Sahil Yolu'nun, Samsun'dan Sarp'a kadar, 6 il, 63 ilçe, 17 bucak merkezi, 9 liman, 2 havaalanı ve bir çok yerleşim birimiyle bağlantısı bulunuyor.

DAVALAR SÜRÜYOR YOL AÇILIYOR
Hukuk mücadelesiyle kıyılarını kurtarmaya çalışan Trabzon, Rize ve Artvinli çevreciler yargıda haklarını ararken Karadeniz Sahil Yolu tepkilere aldırılmadan tamamlandı. Trabzon Bölge İdare Mahkemesi'nin, "Planlama ve şehircilik ilkelerine, imar ve kıyı mevzuatına ve kamu yararına aykırı" bularak iptal ettiği Tünel – Havaalanı arası Trabzon sahil geçişi imar revizyon planı, Trabzon Belediyesi tarafından yeni bir projeymiş gibi Belediye Meclisi'ne sunuldu. Meclis tarafından kabul edilen plana karşı çevrecilerin itirazını, aynı mahkeme reddetti. Çevreciler, bu kez de kararına uymayan mahkemenin kararına itiraz etti. Arhavi, Fındıklı ve Ardeşen'de 2 yıldır süren davalarda ise bilirkişi incelemesi yapılamadı ancak bu arada yol tamamlandı.

Hukuk mücadelesiyle kıyılarını kurtarmaya çalışan Trabzon, Rize ve Artvinli çevreciler yargıda haklarını ararken Karadeniz Sahil Yolu tepkilere aldırılmadan tamamlandı. Trabzon Bölge İdare Mahkemesi'nin, "Planlama ve şehircilik ilkelerine, imar ve kıyı mevzuatına ve kamu yararına aykırı" bularak iptal ettiği Tünel – Havaalanı arası Trabzon sahil geçişi imar revizyon planı, Trabzon Belediyesi tarafından yeni bir projeymiş gibi Belediye Meclisi'ne sunuldu. Meclis tarafından kabul edilen plana karşı çevrecilerin itirazını, aynı mahkeme reddetti. Çevreciler, bu kez de kararına uymayan mahkemenin kararına itiraz etti. Arhavi, Fındıklı ve Ardeşen'de 2 yıldır süren davalarda ise bilirkişi incelemesi yapılamadı ancak bu arada yol tamamlandı.

ORDU ÖRNEK OLDU
Karadeniz Sahil Yolu'nun açılışının yapılacağı Ordu Bolaman Geçidi, Karadeniz'de kıyı katliamının yapılmadığı tek yer. Bir avuç çevrecinin ve bilim insanının direnişiyle Bolaman Burnu kurtarılmakla kalmadı, tasarruf da sağlandı. Yolu kıyı dolgusuyla 42 kilometrelik Bolaman Burnu'nu dolaşarak yapmayı planlayan Karayolları, bilim insanlarının önerisi ve çevrecilerin direnişiyle projeyi güneye kaydırdı. Yol 42 kilometreden 27.6 kilometreye düştü, süre de 60 dakikadan 15 dakikaya indi. Tüneller ve köprülerle inşa edilen yolun maliyeti 411.51 milyon dolar oldu. Yol deniz dolgusuyla yapılmış olsaydı maliyet yaklaşık 1.2 milyar dolar olacaktı. Bolaman -Perşembe yolu üzerinde 18 kilometresi düz yol, toplamı 4.5 kilometre uzunluğunda köprüler ve 4.6 kilometre uzunluğunda tünel geçişleri bulunuyor.

Karadeniz Sahil Yolu'nun açılışının yapılacağı Ordu Bolaman Geçidi, Karadeniz'de kıyı katliamının yapılmadığı tek yer. Bir avuç çevrecinin ve bilim insanının direnişiyle Bolaman Burnu kurtarılmakla kalmadı, tasarruf da sağlandı. Yolu kıyı dolgusuyla 42 kilometrelik Bolaman Burnu'nu dolaşarak yapmayı planlayan Karayolları, bilim insanlarının önerisi ve çevrecilerin direnişiyle projeyi güneye kaydırdı. Yol 42 kilometreden 27.6 kilometreye düştü, süre de 60 dakikadan 15 dakikaya indi. Tüneller ve köprülerle inşa edilen yolun maliyeti 411.51 milyon dolar oldu. Yol deniz dolgusuyla yapılmış olsaydı maliyet yaklaşık 1.2 milyar dolar olacaktı. Bolaman -Perşembe yolu üzerinde 18 kilometresi düz yol, toplamı 4.5 kilometre uzunluğunda köprüler ve 4.6 kilometre uzunluğunda tünel geçişleri bulunuyor.

Kıyı dolgusuyla yol inşasına karşı çıkan Ordulular 1994'te başlayan eylemlerle "Yola değil kıyı dolgusuna karşıyız" diyerek 20 bin kişiyle sokağa döküldü. Sonunda yolun, sahil kıyısından değil güneyden geçirilmesi için Karayolları'na geri adım attırdı. Çevrecilerin, "Artık Kayadenizlisiniz hayırlı olsun" pan-kartlarıyla Başbakan'ı karşılamaya hazırlandığı Giresun'da ise eylemler sonuçsuz kaldı. Karadeniz'in tek yarımadası Giresun'unda kurtarılan tek sahil Tirebolu. Bu ilçe çevrecilerin başvurusuyla sit kapsamına alındı.

AVUKATINI KURBAN VERDİ
Karadeniz Sahil Yolu inşaatına karşı başlattığı hukuk mücadelesi nedeniyle gittiği Rize'nin Fındıklı İlçesi'nde, 18 Nisan 2005'te uğradığı silahlı saldırı sonucu yaşamını yitiren Avukat Cihan Eren, Karadeniz Sahil Yolu mücadelesinin sembol ismi oldu.

Karadeniz Sahil Yolu inşaatına karşı başlattığı hukuk mücadelesi nedeniyle gittiği Rize'nin Fındıklı İlçesi'nde, 18 Nisan 2005'te uğradığı silahlı saldırı sonucu yaşamını yitiren Avukat Cihan Eren, Karadeniz Sahil Yolu mücadelesinin sembol ismi oldu.

Fındıklı'nın Aksu ilçesindeki sit alanına deniz dolgusu yapılmasına karşı çıkarak açtığı dava ile hukuk mücadelesini tüm Karadeniz'e yayan Eren, Serhat Karadeniz (25) isimli kişinin silahlı saldırısına uğramıştı.

Bilirkişi incelemesinden iki gün önce vurulan Eren, 3 ay Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi'nde yaşam mücadelesi verdi ancak bu mücadeleyi kazanamadı. Avukat Eren'i vuran saldırgan, silahı kimden aldığına ve cinayeti kimin azmettirdiğine ilişkin bilgi vermedi.

Çevre gönüllüsü avukatı ölüme götüren süreç, emekli olduktan sonra memleketi Fındıklı'ya dönmesiyle başladı. Eren, deniz kıyısındaki arazisine ev yaptı ancak ilk projesinde şehir içinden otoyol geçişi planlayan Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü, şehir içi geçişten vazgeçerek sit alanı kapsamındaki Aksu Mahallesi'nde deniz dolgusuyla yol inşaatı başlattı. Eren, projenin iptali için mahkemeye başvurdu ve davayı kazandı. Mahkeme kararına rağmen inşaat devam edince de sorumlular hakkında savcılığa suç duyurusunda bulundu. Trabzon Valiliği, memurlar hakkında soruşturma izni vermedi. Savcılık, valiliğin kararına itiraz ederek Trabzon Bölge İdare Mahkemesi'ne başvurdu.

Mahkeme kararına rağmen inşaata devam eden Karayolları Genel Müdürlüğü'nde görevli memurlar hakkında ceza davası açıldı ve inşaat durdu. Ancak bu kez Karayolları, Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Ku-rulu'na başvurarak Aksu'yu sit kapsamı dışına çıkardı. Kumsalı nedeniyle SİT alını ilan edilen bir yerin yol adı altında doldurulmasının Çevre Kanunu'na da aykırı olduğunu belirten Eren, projenin iptali için tekrar mahkemeye başvurdu. İstanbul Barosu avukatlarından olan Eren, bilirkişi ve mahkeme heyetinin yapacağı keşif nedeniyle gittiği Fındıklı'da 18 Nisan 2005'de silahlı saldırıya uğradı. Eren, ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldı. Bu arada, polis tarafından yakalan ve tutuklanan saldırgan Serhat Karadeniz, Kurtlar Vadisi dizisine özendiğini söylemekle yetinerek silahı kimden aldığını açıklamadı. Eren, yoğun bakım ünitesinde yaşam mücadelesi verirken Mahkeme, bir kez daha onu haklı bularak yürütmeyi durdurma kararı verdi.

'KARADENİZ'İN KARA GÜNÜ'
Karadeniz Sahillerini Koruma Platformu Sözcüsü Hasan Özkazanç, yola değil kıyı dolgusuna karşı oldukları belirterek, çevreciler tarafından alınan karar gereği, açılışın yapılacağı 7 Nisan tarihini bundan böyle her yıl 'Karadeniz'in kara günü' olarak anma kararı aldıklarını söyledi.

Karadeniz Sahillerini Koruma Platformu Sözcüsü Hasan Özkazanç, yola değil kıyı dolgusuna karşı oldukları belirterek, çevreciler tarafından alınan karar gereği, açılışın yapılacağı 7 Nisan tarihini bundan böyle her yıl 'Karadeniz'in kara günü' olarak anma kararı aldıklarını söyledi.

Özkazanç, "Yargının ağır işlemesi ve idari yargı kararlarını uygulatacak bir mekanizma olmaması nedeniyle Karadeniz'i kaybettik. Kamu kaynaklarını denize döktük. Baş-bakan'ın açılış yapacağı Bolaman, tünellerle geçişin daha ucuz olduğunun kanıtı. Başbakan bu açılışı gelsin halen hukuk mücadelesi verilen yerlerde yapsın. Karadenizli denizini kaybetti, müteahhitler zengin oldu. 20 yıl önce yapılan yanlıştan bu hükümet de dönmedi" diye konuştu.

Özkazanç, "ben yaptım oldu" mantığı ile yapılan yolun Karadenizli'nin özlemi olan yolu, "yolsuzluğa" ve "yoldan yolunu bulmaya" dönüştürdüğünü ifade etti. Yol yapımı için dünyanın en çirkin kıyı şeridinin yaratıldığını ve bunun için de kilometre başına 10 milyon dolar harcandığını savunan Özkazanç, "Yolu yapanlar kamuoyu önüne çıkarak eserlerini savunma cesareti bulamadılar. Rantın, paranın, çıkar dünyasının çirkin yüzü Karadeniz kıyılarında cisimleşmiş, seyire çıkarılmıştır" açıklamasını yaptı.

'Karadeniz intikam alacak'
KARADENİZ Teknik Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Ulaştırma Anabilim Dalı Başkanlığı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fazıl Çelik, Karadeniz'de 20 şubat 1999'daki fırtınada yolun hem eski, hem de yeni yapılan bölümlerinde büyük tahribatın meydana geldiğini anımsatarak, "Karadeniz'de fırtınanın saatte 80 -100 kilometreye ulaşması halinde oluşacak 5-6 metrelik dalgalarla yoldaki tahkimatlar ve mahmuzlar yıkılır. Bundan yüzde 100 eminiz" dedi. Karadeniz Sahil Yolu'nun 'yapımı bitmeyen bir yol' olacağını kaydeden Prof. Çelik, "Oluşacak sellerin sularını tahliye etmek mümkün olmayacak. Yaşanacak olan yoğun yağışta Karadeniz Sahil Yolu sular altında kalacak ve önemli oranda tahribata uğrayacak" dedi.

Teknik Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Ulaştırma Anabilim Dalı Başkanlığı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fazıl Çelik, Karadeniz'de 20 şubat 1999'daki fırtınada yolun hem eski, hem de yeni yapılan bölümlerinde büyük tahribatın meydana geldiğini anımsatarak, "Karadeniz'de fırtınanın saatte 80 -100 kilometreye ulaşması halinde oluşacak 5-6 metrelik dalgalarla yoldaki tahkimatlar ve mahmuzlar yıkılır. Bundan yüzde 100 eminiz" dedi. Karadeniz Sahil Yolu'nun 'yapımı bitmeyen bir yol' olacağını kaydeden Prof. Çelik, "Oluşacak sellerin sularını tahliye etmek mümkün olmayacak. Yaşanacak olan yoğun yağışta Karadeniz Sahil Yolu sular altında kalacak ve önemli oranda tahribata uğrayacak" dedi.

VOLKAN ŞAHİN

Birgün – 06.04.2007