EXPO 2015 İzmir için yer seçim önerisi

TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi bünyesinde kurduğu EXPO Komisyonu ile İzmir'in aday olduğu EXPO'nun yer seçim kriterlerini belirleyip geliştirdikleri öneriler doğrultusunda yönetim kurulumuza hazırladıkları..

 raporu iletmelerinin ardından yapılan basın açıklaması metni aşağıdadır:

“Exposition” sözcüğünden üretilen EXPO uluslararası sergi ya da dünya fuarı anlamına gelmektedir. 1851’de Londra ve 1855 Paris’te başlayan EXPO geleneği, en son 1998 Lizbon, 2000 Hannover ve 2005 Aichi ile devam etmiştir. Kimi zaman aralıklarla düzenlenen, kimi zaman aynı yılda iki farklı yerde gerçekleşen EXPO’lar farklı ölçeklerde düzenlenebilmektedir. 

2008’de Zaragoza’da açılacak EXPO’nun teması;  “Su ve Sürdürülebilir Kalkınma” olacaktr. Bu nedenle Zaragoza’nın yer seçimi ve mekansal düzenlemesinde “su”yun önemi büyüktür. Çok sayıda doğal ve yapay su elemanı birlikte kullanılmış durumdadır. 2010’da Shanghai’da düzenlenecek EXPO’nun konusu ise; “Daha İyi Yaşam”dır. Genellikle son düzenlemelerde doğa ve yaşam üzerine kurgular ağırlık kazanmış durumdadır.

Bilindiği gibi EXPO 2015’in evsahibi 2008 başlarında 98 BIE üyesinin oylarıyla  belli olacak. Resmi iki adaydan; Milano, “Gezegeni Beslemek, Yaşam İçin Enerji”, İzmir ise, “Daha İyi Bir Dünya İçin Yeni Yollar / Herkes İçin Sağlık” temasıyla aday durumda.Şehir Plancıları Odası olarak, bu tür organizasyonların, ülkemizde ve İzmir’de olabilmesini destekliyoruz. EXPO’yu, uluslar arası toplumun ve kültürlerin bir arada buluşmasını sağlayan fırsatlardan biri olarak görüyoruz. 

Organizasyonun EXPO 2015 adaylarından İzmir’e alınabilmesi için, hem merkezi ve yerel yönetimlerin, hem de yerel inisiyatiflerin uzlaşması sağlanarak gerçekleşmesi İzmir’in seçilebilirliğini güçlendirecektir. Dolayısıyla, yerseçim kararının, iyi düşünülerek, bir uzlaşma ve tartışma zemini oluşturularak belirlenmesi gerekmektedir. Kentsel ve bölgesel yerseçim kararları konusunda uzman meslek odası olarak; EXPO 2015’in İzmir gündemine gelmesi ve ardından resmi adaylık süreçlerini yakından izleyen odamız, bu konuda özel bir komisyon oluşturmuş ve çeşitli incelemeler yapmıştır.   

İlk olarak EXPO’larla ilgili yerli ve yabancı kaynaklar taranarak, bugüne kadar gerçekleşen birbirinden çok farklı EXPO uygulamaları incelenmiştir. Yer seçim / tema ilişkileri gözden geçirilmiş, EXPO 2015 için şubemizde oluşturulan komisyon, 10’a yakın alternatif yeri incelemeye almıştır.  Bu alternatif yerler, bugüne kadar kamuoyu önünde gündeme gelen yerler ve bunların haricinde bizim kayda değer bulduğumuz bazı öneri yerlerdi. Geliştirilen yer seçim kriterlerimiz ışığında alternatifler ilk etapta 4’e indirildi.  Bu alternatifler üst ölçekli imar planlarında tanımlandığı şekliyle;

1.     Çiğli Fuar Alanı
2.     Gaziemir Fuar Alanı
3.     İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Yerleşkesi
4.     Kaynaklar Fuar Alanı olarak belirlendi. 

Çiğli Fuar Alanı;  
•    Mülkiyetinin hazinede olması,
•    Yakın mesafede bulunan askeri havaalanının sivile dönüştürülerek kullanılabilirliğinin sağlanması ve bu sebeple karayolu, demiryolu ve deniz ulaşımının da avantajlarının bulunması,
•    Kentin cazip bir noktasında konumlanmış olması
•    İmar planında “fuar alanı” kullanımında bulunması, gelecekte aynı fonksiyonu sürdürebilecek olması nedenleriyle olumlu olarak değerlendirildi Ancak, alanın nitelik olarak 1 derece doğal sit alanı olması bu seçeneğin elenmesine neden oldu.  

Gaziemir Fuar Alanı;
•    Serbest Bölge’nin kuzeyinde yer alan alanın mevcut imar planında da “fuar” olarak tanımlanması,
•    İzmir’in çevre-otoyol sisteminin odak noktasında yer alması, dolayısıyla erişilebilirliğin yüksek olması,
•    “Doğal karakteri korunacak alan” ve “serbest bölge tevsii alanı” plan kararları ile sağlanan alan büyüklüğü ve ESBAŞ ile yapılacak ortak bir protokol ile mülkiyet sorununun da ortadan kalkabilecek olması, olumlu olarak değerlendirildi.Ancak, yerinde yapılan incelemelerde, bölgenin çam ve zeytin ağaçlarından oluşan sık orman olması, EXPO’nun gereksinim duyacağı yapılaşma için geriye kalan alanların yeterli olmaması dezavantaj olarak görüldüğünden, konum açısından avantajlı olan bu seçenek, coğrafi özellikleri nedeniyle elendi.
 

İzmir YTE Yerleşkesi;
•    Urla-Gülbahçe’deki İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nün konumlandığı alanın, batı aksı ve söz konusu üniversitenin gelişimine olumlu katkı yapabilmesi,
•    Alansal büyüklük olarak EXPO’nun alan gereksinimine rahatlıkla karşılık vermesi, •    Mülkiyet sorunu olmaması,
•    Çeşme’nin otel olanaklarından yararlanabilmede avantaj sağlaması gibi olumlu yönleriyle dikkat çekmiştir.Ancak, yerleşke içindeki doğal dokunun tahribatı gibi bir risk, fay hatlarının varlığı, kent merkezine ve ana ulaşım sistemine uzak oluşu, dolayısıyla kentle bütünleşemeyecek bir organizasyon olması endişesi olumsuz olarak değerlendirildiğinden bu seçenek de elendi.
 

Buca – Kaynaklar Fuar Alanı;
•    Alanın imar planlarında da “fuar /rekreasyon alanı” olarak belirlenmesi,
•    Ulaşılabilirlik, kent merkezine yakınlık, gölet ve çam ormanı gibi doğal çevre kalitesinin bir aradalığı ile cazip olması,
•    Yeni kent merkezi sınırları içerisinde şekillenmesi beklenen turizm alanlarıyla ilişkilendirilmesi, Çeşme ve Kuşadası gibi konaklama gereksiniminin karşılanabileceği iki önemli beldeye eşit uzaklıktaki konumu,
•    Havaalanına yakın bir noktada olması olumlu olarak değerlendirilmiştir. 

Dolayısıyla EXPO 2015 İzmir için TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi’nin yer seçim önerisi; Buca-Kaynaklar’daki “Gölet ve yakın çevresi”dir. 

ImageImage
                  

BUCA-GÖLET ALANI;

•  Kent merkezine 13,5 km, Adnan Menderes Havalimanına 15,5 km uzaklıkta bulunmaktadır.

•  Kaynaklar fuar alanı kentin çeperinde, güçlü karayolu  bağlantısı bulunan, kolay ulaşılabilir doğal bir çevre içerisinde kalmaktadır.

•  Alan mevcutta rekreatif ve eğlence amaçlı hizmet etmektedir.

•  Kent merkezinin hizmet fonksiyonlarından kolay ve daha az maliyetle faydalanabilecek bir konumda yer almaktadır.

•  Alanın yakınında 154 ve 380 kv enerji nakil hatları geçmektedir. Enerji gereksiniminin karşılanması açısından avantajlı bir konumda yer almaktadır.

•  Alanda herhangi bir jeolojik risk, toprak kayması, erozyon, fay hattı bulunmamaktadır. Alan kuru tarımın yapıldığı, dere mutlak koruma alanları içermeyen bir konumda yer almaktadır. Koruma alanı içinde olması nedeniyle alandaki yapılaşma havza ve çevresinde kirlilik oluşturmayacak bir şekilde önlemlerin alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda EXPO nedeniyle oluşacak atıkların arıtılması ve bertaraf edilmesi için arıtma tesislerinin yapılması çok önemli olmaktadır. Özellikle su kaynaklarının zarar görmemesi için her türlü önlemin alınması gerekecektir.

•  Çevresel fonksiyonlar açısından kentsel donanıma sahiptir ve büyük altyapı yatırımlarına gerek olmayan bir alandır.

•  İzmir-Aydın otoyolu ve İzmir çevre yolu kesişim noktasında yer almakta, ayrıca Buca-Kaynaklar ulaşım bağlantısı ile kent merkezine bağlanmaktadır. Mevcut durumda toplu taşınım, dolmuşlarla sağlanmaktadır.

•  Ancak  İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin, Üçyol-Buca Dokuz Eylül Üniversitesi Yerleşkesi metro inşaatı 2008- 2011 arasında tamamlanması öngörülmektedir. Eğer bu hat DEÜ Kaynaklar Yerleşkesi’nden 3 km. uzatılırsa kent bütünü ulaşım ağına entegrasyonu sağlanarak toplu taşınım probleminin çözülmesi sağlanacaktır. Havalimanı bağlantısı ise çevre yolu ile bağlantısının kolaylığı nedeniyle önemli bir avantaj oluşturmaktadır.

•  177 hektar olan alanın, 101 hektarı “panayır festival alanı” olarak Tahtalı Barajı Çevre Düzeni İmar Planı içinde belirlenmiştir. Orman alanı başlangıcına kadar genişleme olanağına sahip bir arazidir. Plan kararlarında 11 ha. makilik fundalık, 15 ha. orman mülkiyetinde olan tarım  alanı ve 34 ha. tarım alanı yer almaktadır. Özel mülkiyetli alanların kamulaştırma bedelleri, çıkarılması planlanan EXPO Yasası ile çözülebilir. Mevcut imar planı kararları, bu alanın kamusal rekreasyon alanı olmasını öngördüğünden bu kamulaştırma işlemi kalıcı ve ileriye dönük bir yatırım olacaktır.

•  Tahtalı Barajı Çevre Düzeni İmar Planı’nda maksimum yapılaşma KAKS: 0,05 (yüzde beş) olarak öngörülmüş, alanda eğlence  ve dinlenme gereksinmelerini karşılamaya dönük açık olarak düzenlenen oturma ve yemek yerleri, yemek pişirme yerleri, çeşmeler, çay bahçesi, büfe oyun ve açık spor alanları ve yeşil bitki örtüsü bulunan alanların yer alması öngörülmüştür.

•  EXPO yerleşim planı, doğal özellikler dikkate alınarak plan kararlarına uygun, sınırlı bir yapılaşma öngörmeli, Gölet alanı geliştirilecek tasarımla genişletilmeli, çevresindeki rekreasyon alanı çeşitlendirilerek organizasyon sonrasında da kullanılabilecek bir anlayışla düzenlenmelidir.

•  Alan,  Tahtalı Barajı Çevre Düzeni İmar Planı uzun mesafeli koruma alanı içinde kalmakta, “bu alanda akaryakıt istasyonu ve depolarına LPG ve dolum tesislerine vb. kullanımlar amacıyla yeni kurulacak hiçbir sanayi kuruluşuna, maden ocakları açılmasına izin verilemez. Turistik tesislerin, kamu eğitim ve dinlenme tesislerinin, toplu olarak gerçekleştirilecek konut  ve 2. konut yerleşmelerinin pissuları için atık su arıtma sistemi kurulacak  ve işletilecektir. Atık su  %90 oranında arıtılmadan deşarjı yapılamaz ve söz konusu arıtma sistemleri gerçekleştirilmeden yapı kullanma izni verilemez” gibi sıkı koruma önlemleri getirmektedir.

•  EXPO uygulamaları zaten, bu tür arıtma, koruma önlemleri koşuluyla gerçekleşmekte olduğundan, plan kararı gereği oluşması olası yeni etkinlik alanları için EXPO’nun konumlanması, korumacı bir temel oluşturacaktır.

•  EXPO alanı içerisinde konumlandırılacak birimlerin doğa ve topoğrafik yapıyla uyumlu bir biçimde tasarlanması gerekmektedir.

•  EXPO alanı yerleşim planı tasarımı, ulusal bir tasarım yarışmasıyla belirlenmeli, söz konusu yarışmanın şartnamesinin hazırlanmasında, ilgili belediyelerin temsilcileriyle, ilgili meslek odaları (Şehir Plancıları Odası, Mimarlar Odası ve Peyzaj Mimarları Odası) temsilcileri ve akademisyenlerin işbirliği sağlanmalıdır.

TMMOB
Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi
Yönetim Kurulu

Image

{nomultithumb}