Akurgal’lar ve Smyrna

Ahmet Yazıcıoğlu

Eski İzmir'in neresi olduğunu kaç İzmirli bilir? Pekçoğumuzun aklına Eski İzmir denilince nedense Bozyaka tarafları gelir.
Oysa tüm dünyanın bildiği Eski İzmir, "Smyrna"dır ve Bayraklı'da, halkın "Tepekule" dediği yerdedir.
Hocaların hocası rahmetli Ord. Prof. Dr. Ekrem Akurgal (1911-2001), binlerce yıllık İzmir'i gün ışığına çıkarma uğruna, yarım yüzyılını harcadı.
Ekrem Hoca, Smyrna höyüğünü kazarken ve kazı sonuçlarını yazarken, en büyük yardımcısı çok değerli eşi Prof. Dr. Meral Akurgal'dı. Hoca'dan kazı başkanlığını devralan Bayan Akurgal, bu görevi büyük bir özveri ve başarıyla sürdürüyor.
Prof. Dr. Meral Akurgal, geçen hafta Yaşar Üniversitesi'nde "İzmir'i tanıyor muyuz?" başlıklı konferans dizisinde Smyrna'yı anlatmış. Yar. Doç. Dr. Efdal Sevinçli'nin sunduğu konferansta, Yaşar Üniversitesi öğretim üyelerinden, dostu olmakla gurur duyduğum Prof. Dr. Şadan Gökovalı da, rahmetli Ekrem Hoca'yla ilgili anılarını nakletmiş.

ANIT ADAM!
"Ekrem Hoca, dünyada arkeoloji bilimini ayakta tutan dört sütundan biriydi!"
Cümlenin güzelliğine dikkatinizi çekerim. İşte Ekrem Hoca, böyle bir anıt adamdı.
Prof. Dr. Gökovalı, Ord. Prof. Dr. Akurgal'ın, soyadı olarak beşbin yıl önce yaşamış bir Sümer Kralı'nın adını taşıdığını belirtmiş ve bunun "Büyük Su Ülkesi" anlamına geldiğini açıklamış.
Gökovalı, Mimar Sinan'ın "Ustalık dönemi eseri" saydığı Edirne'deki Selimiye Camisi gibi, Ekrem Hoca'nın da ustalık dönemi kitaplarının, benim editörlüğümde hazırlandığını, Yaşar Eğitim ve Kültür Vakfı'nca yayınlandığını söylemiş.
Doğrudur. Rahmetli Akurgal'ın "Eski Çağda Ege ve İzmir" ile "Hatti ve Hitit Uygarlıkları" eserlerinin editörlüğünü ve hazırlanmalarını sağlama onurunu taşıdığım için mutlu ve gururluyum.
Yaşar'da geçen yıllarımda, her biri başucu eseri olan "Türk Resim Sanatı'nda 30 Yıl"ı hazırlamış, her zaman sevgiyle, saygıyla ve rahmetle andığım gerçek Atatürk'çü Cemal Kutay'ın son eseri "Ne Buldu, Ne Bıraktı-Atatürk"e de çok büyük emek vermiştim. Aynı zamanda, bu kitabın adını koyma şerefini taşıyorum.

BAŞUCU ESERLERİ
Prof. Dr. Çınar Atay'ın "Osmanlı'dan Cumhuriyet'e İzmir Planları", Prof. Dr. Altan Çilingiroğlu'nun "Urartu Krallığı ve Tarihi" ile Prof. Dr. Bilge Umar'ın "Kapadokya" kitaplarının da editörlüğünü yapmış ve hazırlanmalarını sağlamıştım. Ama nedense bu çok özel kitapların hiç bir yerlerinde adımı geçirtmemiştim.
Bu emeğimi onlara anamın ak sütü gibi helal ediyorum.
Dönelim yine Smyrna konferansına. Yaşar Üniversitesi Mütevelli Heyet Üyesi İdil Yiğitbaşı, Rektör Prof. Dr. Mesut Ayan, öğretim üyeleri ve öğrencilerin ilgiyle izledikleri konferansta, Prof. Dr. Meral Akurgal, İzmir'in "İlkler Kenti" olduğunu vurgulamış ve şunları söylemiş:
"Smyrna, tarihin ilk ızgara planlı kentidir. En eski Athena Tapınağı, ilk kaldırım, ilk çeşme, ilk surlar buradadır. Dünya ozanlarının babası Homeros da hemşehrimizdir."
Yaşar Üniversitesi'nde önümüzdeki Çarşamba günü de Prof. Dr. Necmi Ülker "17. Yüzyıl'da İzmir'de Ticaret Hayatı"nı anlatacak. Katılabilirsiniz.

Yeni Asır – 26.03.2007